Ok.. wat meer uitleg. Er zijn eigenlijk 4 type koelboxen: passief, elektrisch (peltier), absorptie of een compressor type.
Ik heb gekeken voor specificaties bij Dometic / Waeco. Dat is een fatsoenlijk merk die in elke categorie wel producten heeft.
1) Passief: technische eigenschappen; stroomverbruik 0 Watt, geen koelend vermogen, zeer goed geïsoleerd.
Mn vader is zo nu en dan op zee voor 2-3 dagen om met een groepje te vissen en heeft op mijn advies toen een passieve koelbox gekocht. Op de boot is altijd ijs aanwezig. Ik heb destijds een video bekeken van het betreffende type waarbij iemand een paar balen ijs erin kiepte. Vervolgens de koelbox op vaste tijdstippen voor een aantal minuten even open deed, verplaatste van plek en weer terug enz. Na 3 dagen dreef er nog steeds ijs in het ontdooide water. Deed het dus echt heel goed. Ideaal voor hem.
Conclusie:
Stop koude spullen en een aantal (grote) vrieselementen in dit type koelbox. Zeker bij warm weer niet meer open maken (dat is echt een vuistregel) tot aan de bestemming en je komt met koude spullen aan. Doorgaans erg goed geïsoleerd. Kan ijs dus meerdere dagen bevroren houden wanneer de koelbox niet in de volle zon staat bij een buiten temperatuur van iets van 20 graden. In aanschaf pakweg 180 euro voor een 35 liter exemplaar.
2) Elektrisch (peltier element): technische eigenschappen; stroomverbruik ± 50 Watt, zeer beperkt koelend vermogen tot max 15-20 graden t.o.v. de omgevingstemperatuur, altijd geluid van een ventilator.
Dit type coolbox heb ik zelf ik gebruik. Het heeft wel iets nut, maar niet superveel, om hem van te voren aan te zetten zodat het kunststof van de binnenbak afkoelt. Leeg is de lucht in de koelbox redelijk snel terug gekoeld. Daarvoor hoeft hij geen uren aan. Het peltier element wordt aan de ene kant koud en aan de andere kant heet zodra er een stroom doorheen gaat lopen. Daardoor altijd voorzien van ventilator om warmte af te voeren. Hierdoor dus ook áltijd een warme luchtstroom van de koelbox in de auto. Bij het ene merk zijn ze stiller dan bij anderen. Wel even bekijken in de specsheet hoeveel dB(A) er aan geluid wordt opgegeven. Andere eigenschap van dit peltier element is dat de werking ook omgekeerd kan werken. Waardoor je dus spullen warm kunt houden. Het is niet geschikt om spullen terug te koelen, noch om actief te gaan verwarmen. De capaciteit waarmee een peltier dit kan is zeer gering. Kan echt úren duren voordat iets afkoelt laat staan koud wordt.
Conclusie:
Ook hier dus koude spullen plaatsen in de koelbox, eventueel ondersteund met vrieselementen maar dit is niet perse nodig. Het helpt wel. Bij voorkeur ook tussentijds niet open maken. Al is het hier iets minder van invloed dan bij een passieve koelbox omdat de warme lucht die er in komt redelijk snel terug gekoeld kan worden. De echt goedkope types hebben vaak matige isolatie. Ook vooral bij de klep bijvoorbeeld door het ontbreken van een rubberen afsluiting. De betere modellen hebben dit wel. Vaak wel lastig om vooraf te achterhalen. In aanschaf pakweg 80 euro voor een 30 liter exemplaar. Daardoor goed betaalbaar en meestal voldoet dit voldoende.
3) Absorptie: technische eigenschappen; stroomverbruik ± 75 Watt, beter koelend vermogen tot max 25-30 graden t.o.v. de omgevingstemperatuur, geruisloos, geen ventilator.
Dit type werkt middels een verdamper en condensor principe wat met waterstofgas onder druk staat. Reguliere koelkasten en compressor koelboxen hebben dit ook. Het verschil zit hem er in dat een absorptie koelbox geen actieve motor (compressor) heeft maar gebruik maakt van een verwarmingselement en een natuurkundige eigenschap. Het element verhit een mengsel van ammoniak en water. Ammoniak verdampt eerder dan water. De damp van de amoniak komt in de condensor en wordt daar weer vloeibaar en stroomt door naar de verdamper. Hier komt het in aanraking met waterstofgas. Door een chemische reactie verdampt de ammoniak nu opnieuw en onttrekt daarbij warmte uit de koelbox. De ammoniak wordt weer opgenomen in het water waarna de cyclus weer opnieuw begint.
Conclusie:
Werkt beter dan een peltier koelbox. Bij warmer weer kan dit type koelbox spullen beter koel houden. Heeft ook een beter koelend vermogen in vergelijking met peltier. Echter ook niet echt geschikt om spullen actief te koelen al doet een absorptie koelbox dit een stuk beter dan een peltier koelbox. Ondanks hoger stroom verbruik relatief wel iets efficiënter. Er zitten wel een paar nadelen aan. Ze zijn vaak lomp in omvang. Gezien de hoge druk (ongeveer 15 Bar) is het buizenwerk dik uitgevoerd en samen met de andere componenten neemt dit ruimte in. Bij scheefstand werkt het natuurkundige principe minder. Dat laatste is in de achterbak van de auto minder relevant maar bij kamperen is dat wel van belang. In aanschaf pakweg 300 euro voor een 40 liter exemplaar en daarmee wel flink aan de prijs.
4) Compressor: technische eigenschappen; stroomverbruik ± 60 Watt, zeer koelend en vries vermogen tot -18 graden. Nauwelijks afhankelijk van de omgevingstemperatuur, niet geruisloos, maar minder lawaai dan een ventilator.
Vergelijkbare constructie met de absorptie koelbox. Ook hier een verdamper en condensor maar hier gevuld met een koude middel. Stuk simpeler dan water en ammoniak met waterstofgas. Het koude middel, en deze fase een gas, wordt door de compressor gecomprimeerd, hierdoor neemt de druk en temperatuur toe gaat naar de condensor. Warmte wordt afgegeven en het gas wordt weer vloeibaar. Omdat het nu in vloeibare vorm door een klein ventiel gaat zakt de druk van de koude middel ineens snel in en daarmee ook de temperatuur van het koude middel. Nu gaat het in de verdamper weer terug naar een gasvorm. Hierbij expandeert het waarbij het warmte uit de omgeving onttrekt. Net als bij de absorptie koelbox. Het verschil hier is echter dat de efficiëntie veel en veel hoger ligt zodat er ook actief gekoeld kan worden. Het is exact het zelfde principe als in je eigen huishoud koelkast of airconditioning. Zelfs zó efficient dat je er je zakje vrieslollies mee kunt intvriezen tot -18 graden.
Conclusie:
Beter dan dit is er niet. Een veel en veel betere koeling met praktisch het zelfde opgenomen vermogen in vergelijking met een peltier koelbox. Het geruis van de compressor is een stuk minder lawaaierig dan de ventilator van een peltier. Er kleeft echter een groot nadeel aan: in aanschaf pakweg 500 euro voor een 35 liter exemplaar en daarmee gewoon duur.
